درسی

مقاومت در برابر آنتی بیوتیکی از کجا آمده بود؟

ژن های مسئول مقاومت آنتی بیوتیکی همواره در طبیعت وجود داشته یا اینکه از زمانی که استفاده از آنتی بیوتیک ها توسعه وانتشار یافت بوجود آمدند؟ جواب مسلماً قدیمی است. یک نمونه از یک روش خشکیده یخ بستن E.Coli در سال 1946 است که بعد از سال های زیادی مجدداً مطرح گردید و باعث متوجه شدن به ژن های پلازمیه برای مقاومت در برابر استریتومایسین وتتراسایکلین شد. از هیچکدام آنها به صورت بالینی استفاده نمی شود تا اینکه بعد از سال ها گه درپوشش تکثیر حفظ شده باشند. به نظر می رسد این احتمال وجود دارد که آن باکتری این ژن ها را برای حفاظت بر علیه کارهای طبیعی آنتی بیوتیک ها دارد. این تصویری است که درغیر از بیماری های ژنی پرورش باکتری بوجود امده وواقعیت این است که با تحقیق در مورد R-Plasmid باکتری های پاتوژن خاک حفاظت می شود. همچنین مقاومت در برابر یک سری از آنتی بیوتیک ها در آب وخاک باکتری که از منابع قدیمی آنها است برای آزاد کردن  نفوذ anthropogenic ثابت شده است.

بطوریکه اشاره شد، جایگزینی آنتی بیوتیک های خاص می تواند با هدف قراردادن ژن های بیماری زا توسعه مقاومت در برابر آنتی بیوتیک را تا حد زیادی کاهش دهد. این نشان می دهد بیشترین تلاش ها برای مبارزه با بیماری های عفونی در شروع قرن 21 است. از این رو فلمینگ پیش بینی کرد که اگر ژن های بیماری زا تهییج شود سودمندی قدرت پنی سیلین محدود می شود.

کمی بعد از آن استفاده از پنی سیلین عمومیت پیدا کرده گونه های استافیلو کوکوس اورتوس قابلیت جوابدهی برای درمان را نداشتند. ودر سال 1950 استافیلوکوکوس اورتوس یکی از مقاومت کننده ها در برابر پنی سیلین بود که سبب ایجاد عفونت در بیمارستان ها می شد.

متی سیلین بواسطه آنزیم های B-lactamase که باعث عدم فعالیت پنی سیلین می شدند تحت تاثیر قرار نمی گرفت وبرای درمان انواعی از مقاومت کننده ها استفاده می شد . ظرف سال ها هر چند اولین اطلاعات در مورد ژن های استافیلوکوکوس اورتوس بدست آمد اما در مورد متی سیلین جوابدهی نداشت. مساله مقاومت کننده متی سیلین یعنی استافیلوکوکوس اورتوس(MRSA)  بصورت زیادی بزرگ شد بطوری که موجب مطالعه بیشتر در مورد منشاء بیماری های واگیر دار شد. در سال 1980 Fluoroguinolones مصنوعی برای مقابله با تهدید MRSA معرفی شدند . اما ظرف یک سال ، مقاومت 80 درصد ژن های جدا شده در برابر آن توسعه یافته بود. به دلایلی به نظر می رود. وانکومایسین به عنوان آخرین چیز برای درمان MRSA به کار رود، دارای اثرات جانبی جدی می باشد، استفاده زیاد آن موجب تقویت مقاومت کننده برعلیه خود فرد می شود وخیلی گران است.

یک مورد از مقاومت کننده  وانکومایسین، استافیلوکوکوس اورتوس(VRSA) در سال 1996 در ژاپن ظاهر شد وچند ماه بعد به ایالات متحده امریکا رسید. این نشان دهنده یک تهدید جدی است .برخی از این گونه ها قابلیت جوابدهی برای درمان با یک کوکتل از آنتی بیوتیک را داشتند، اما تاکنون مردم از عفونت VRSA می میرند. در سال 2003 یک گونه VRSA که با انتقال قسمتی از یک گونه Enterococus faecalis بدست آمده است.

چگونگی کار مقاومت در برابر آنتی بیوتیک؟

پیش از این در این  فصل دیدیم که چگونه آنتی بیوتیک ها اثرات خود را از راه های مختلفی اعمال می کنند. بنابراین جای شگفتی نیست که هیچ نوع سازوکاری منفرد از مقاومت  در برابر آنها بوجود آمده است. مقاومت ممکن است  چیز طبیعی باشد که برای جانوران کوچک و میکروسکوپی در این مساله ذاتی است، و یا ممکن است آن را بدست آورد بعضی از باکتری ها قادر به مقاومت در برابر عمل آنتی بیوتیک با تکذیب کردن ورود به سلول هستند برای مثال پنی سیلین G قادر به نفوذ در دیواره سلولی باکتری های گرم منفی نیست. دیگران می توانند آنتی بیوتیک را قبل از آنکه شانس عمل داشته باشد به وسیله آنزیم هایی که translocases نامیده می شوند به خارج سلول پمپاژ کنند. که این عملی نسبتا غیر اختصاصی است که منجر به مقاومت در برابر دارو می شود. باکتری های دیگر به طور طبیعی در برابر آنتی بیوتیک خاص خود مقاوم هستند، زیرا نشانه خود برای عمل آنها را از بین می برند، برای مثال: مایکوپلاسما، پتیدوگلیکان را که نشانه ای برای عمل پنی سیلین است را ندارد.

برای اجتناب از عمل آنتی بیوتیک، باکتری ها ممکن است توانایی استفاده و یا توسعه تغییر مسیرهای بیوشیمیایی را داشته باشد. بطوریکه اثر آنها از بین برده شده است. خیلی از پاکوژن می توانند آنزیم هایی را مخفی داشته باشند که باعث تغییر یا ضعف آنتی بیوتیک می شوند و به همین سبب آنها فعالیت خود را از دست می دهند. ما تاکنون دیده ایم که فعالیت پنی سیلین با آنزیم هایی مثل B-lactamase  متوقف می شود به طور مشابه chloramphenicol می تواند استیلی شود، اعضای خانواده aminoglycoside می تواند استیلی شود و نیز آذینی یا فسفری شود، همه این ها منجر به از بین رفتن فعالیت های ضد میکروبی می شوند.

 تغییرات ممکن است رخ دهد، که تغییر پروتئین های باکتریایی راهی است که با عوامل ضد میکروبی تاثیر نخواهد داشت. مشاهده خواهید کرد که استرپتومایسین به طور طبیعی با اتصال به بخشی از پروتئین 530 که روی ریبوزوم باکتری قرار دارد، عمل می کند. محل اتصال واقعی، یک پروتئین به نام 12s است. اشکال جهش ژن 12S می تواند به تولید یک محصول در سنتز پروتئین منجر مشود ولی توانایی اتصال به استرپتومایسین را از دست می دهد. به طور مشابه تغییرات در ژن های transpeptidase در خانواده استافیلوکوکوسی آنها را به پنی سیلین متصل نمی کند، بنابراین عبور و اتصال به دیواره سلولی مهار نشدنی است.

چگونه مقاومت بوجود می آید؟

 گاه گاه، جهش باکتری ها خود به خودی رخ می دهد که باعث تغییر مقاومت آنها به یک آنتی بیوتیک یا دیگری می شود. معمولا جهش منجر به تغییر در اتصال یا محل  قرار گرفتن (گیرنده) می شود، بطوریکه ترجمه و توصیف بی اثر آنتی بیوتیک را به دنبال دارد. معمولا تغییراتی که قرار است توسط اثر جهش ها بوجود آید در فرکانس بسیار پایین روی کروموزوم DNA رخ می دهد. با این حال باکتری ها می توانند سریعا با کسب ژن مقاومت از باکتری دیگر بسیار مقاومت نشان دهند. این کار ، مقاومت قابل انتقال در برابر آنتی بیوتیک نامیده می شود، که عمدتا به عنوان یک نتیجه از تقسیم باکتری است و علتی است برای مشکلاتی که در حال حاضر در برابر مقاومت با آنها مواجه هستیم. مقاومت قابل انتقال برای اولین بار در ژاپن در اواخر سال 1950 گزارش شده بود، زمانی که چند داروی مقاومت در شیگلانشان داده شده بود که این داروها از تقسیم مقاومت کننده E.Coli در روده بزرگ بیمار بدست آمده بود. E.coli برای انتقال R-Plasmide (پلازمید مقاومت) برای چندین باکتری دیگر از جمله  Entrobaeter , Salmunella, klebsiella و همچنین shigella شناخته شده بود.  نظر به اینکه در نتیجه جهش کروموزومی ایجاد و تغییر در محل اتصال دارو، منتقل ساختن ژن ها روی کدهای پلازمید برای آنزیم هایی که آن را غیرفعال می کنند (مثل B-lactamases ) حاصل می شود یا منجر به طرد آن از سلول می شود (translocases)

ارتباط مستحکمی بین استفاده از یک آنتی بیوتیک خاصی در یک محل و بروز مقاومت باکتریای وجود دارد، این بدلیل فشار انتخابی انواع مقاومت کننده یک باکتری است. خوشبختانه این می تواند در بخشی از آن بالعکس باشد به عنوان مطالعات متعددی نشان داده اند که استفاده از آنتی بیوتیک های خاص محدود شده، زیرا بیش از چند سال است که با کاهش بروز انواع مقاومت کننده باکتریایی دنبال شده است.

تست حساسیت به آنتی بیوتیک:

 به منظور تعیین مناسب ترین عامل ضد عفونی برای استفاده بر ضد عفونت لازم است حساسیت نسبت به پاتوژن تعیین شود. چندین راه برای انجام این کار وجود دارد، اما ما در اینجا دو تکنیک رایج مورد استفاده را شرح می دهیم.

 لوله سنجش ترقیق که حداقل میزان غلظت بازدارنده آنتی بیوتیک را تعیین می کند و آن چیزی است که در آن کمترین میزان غلظتی که مانع رشد ارگانیسم می شود را به دست می دهد.  مجموعه ای از لوله های حاوی آنتی بیوتیک رقیق شده ای هستند که بصورت یک آبگوشت با یک تعداد مناسب از موجودات زنده که در حال آزمایش شده هستند، تهیه می شوند. کمترین غلظت در این مجموعه که نشاندهنده رشد نکردن هیچ میکروبی می باشد MIC نامیده می شود.

 در روش انتشار دیسک، دیسک های کاغذی با آنتی بیوتیکی آغشته می شوند.

که در سطح صحفه آگار قبلا با موجودات زنده در حال تست تلقیح شده است. آنتی بیوتیک به طور شعاعی از هم می پاشد بنابراین تمرکز و غلظت ان کمتر می شود از این مهار واضح و روشن بنظر می رسد که از رشد کردن جلوگیری شده است . موجودات زنده بیشتر حساسیت نشان می دهند. شرایط استاندارد ممکن است بوجود آید بطوریکه حساسیت (یا چیزهایی دیگر) به آنتی بیوتیک می تواند با مقایسه جداول درجه بندی پاکسازی تعیین شود. از این رو غلظت مناسب برای استفاده درمانی می تواند تعیین شود.

عوامل ضد قارچی و ضد ویروسی:

 تا به امروز تمرکز توجه ما روی عوامل ضد میکروبی که بر علیه باکتری ها کار می کنند بوده است اما این دوره آنها به تنهایی سبب وجود آمدن عضو؟؟؟ نیستند. در زیر ما بررسی کارنامه نسبتا محدودی از ترکیبات موجود برای درمان عضونت های قارچی و ویروسی را آورده ایم.

عوامل ضد قارچی

 قارچ ها یوکاریوت هستند و با عواملی مانند پپتیدوگلیکان ها و s 70 ریبوزم ها که ویژگی های منحصر به فرد پروکاریوتی دارند موجودات ساده ای می باشند مشگل در آنجا نهفته است: هر چیزی که سبب آسیب سلول های قارچی  می شود به احتمال زیاد سبب آسیب سلول های انسانی نیز می شود. آنتی بیوتیک های Ployene مثل: آمفوتریسین و نیستاتین (هر دو توسط اجزایی از استرپتومایسین تولید میشوند) روی قسمتی از غشا کار می کنند، اما استفاده از آنها محدود شده است، زیرا که عمل آنها سلول های انسانی را نیز تحت تاثیر قرار می دهد نیستاتین به طور موضعی در برابر عفونت کاندیدا استفاده می شود ، در حالی که آمفوتیرسین B عموما برای سیستم های عفونتی با منشا قارچی مورد استفاده قرار می گیرد. مورد دوم می تواند اثرات جانبی زیادی را داشته باشد، اما در برخی از موارد عفونت آنقدر شدید است که پزشک با هیچ گزینه دیگری غیر از آن مواجه نمی شود.

ترکیبات مصنوعی مثل: imidazoles در نحوه عمل حالت مشابهی نسبت به بیمار دارد. آنها در برابر عفونت های سطحی موثر هستند (عفونت های قارچی پوستی، دهان و دستگاه گوارش) گریتوفلوین یک آنتی بیوتیک طبیعی تولید شده از گونه پنی سیلیوم، یکی دیگر از عوامل ضد قارچ است که استفاده از آنها محدود شده است، که با مداخله غیرمستقیم کار می کند و جای شگفتی نیست که طیف گسترده ای از اثرات جانبی را دارد، هر چند استفاده از آن در درمان عفونت های سطحی عمومیت پیدا کرده است.

عوامل ضد ویروسی

به رغم وجود داشتن تهدید گونه های مقاومت کننده ، شکی نیست که آنتی بیوتیک ها به طور فوق العاده در کنترل بیماری های باکتریایی موفق شده اند. با این حال در حال حاضر موقعیت بسیار کم شده است، زمانی که برای پیدا کردن یک درمان برای بیماری های ناشی از ویروس ها می آید. تجدید حیات نسخه modus operandi آنها باید این نکته روشن شود که چرا اینطور است.

ویروس ها با وراد شدن به یک سلول میزبان  و مسلط شدن بر اندامک های آن زنده می مانند، بنابراین تداخل یک ماده با ویروس به احتمال زیاد سبب آسیب میزبان  می شود  تعدادی از ترکیبات طوری توسعه یافته اند که قادر به عمل انتخابی روی یک شانه ویروسی هستند.

 همه عوامل ضد ویروسی با تداخل با برخی از جنبه های تکراری چرخه ویروسی عمل می کنند، یک سری از ترکیبات این چنین یافت شده اند اما تنها تعداد کمی از آنها برای استفاده در انسان تایید شده اند.

یکی از اولین عوامل ضد ویروسی که برای استفاده تائید شده بود، amanidine است، که با جلوگیری از ایجاد شرایط اسیدی در کیسه های داخلی سلول میزبان از رشد ویروس آنفولانزای A جلوگیری می کند. این خصوصیت آن برای ویروس ، برای اتصال انتخابی به M2 که یک پروتئین ماتریکس است. اثر بخشی amantidine به مراحل اولیه عفونت وابسته است. آن می تواند باعث دفع بیماری شود، اما ممکن است اثرات جانبی داشته باشد.

هدف بیشتر عوامل ضد ویروسی سنتز نوکلئیک اسید، معمولا با فعال کردن lase analoges است. این مولکول ها که در نوکلئوتیدهای ویروس به جای دتوکسی نوکلتوزیدهای طبیعی به هم پیوسته هستند سنتز را مختل می کنند زیرا DNA پلی مراز قادر به فعال کردن آنها نمی باشد. اکثر ویروس ها رمز DNA پلی مراز خود را دارند و تاثیر خود را با مهار اختیاری آن اعمال می کنند، بنابراین اثر کمی بر روی آن از سوی سلول میزبان وارد می شود به عنوان مثال آسیکلوویر که یک آنالوگ گوانوساین است با فعالیت تیمیداین کینامیز و به نوکلئوزیدتری فسفات تبدیل میشود،  با این فرم به صورت یک رقابت مهارتی برای ترجمه صحیح فعالیت می کند. وقتی فوکلئتوتید آسیکلوویر در DNA ویروس گنجانیده می شود دیگر هیچ نقطه ای برای پیوست نوکلئوتید بعدی باقی نمی ماند. بنابراین از ازدیاد و بیشتر شدن طول زنجیره می شود. آسیکلوویر فعالیت خود ر ا با یک میل ترکیبی بیشتری برای پلی مراز ویروسی نسبت به میزبان انجام می دهد، آسیکلوویر برای عفونت ساده تبخال استفاده می شود، متاسفانه در تصویر اکو آزمایش ما با آنتی بیوتیک ها نشانداده شده که گونه های مقاومت کننده ویروس تبخال ساده وجود دارد. این می تواند به عنوان شاهدی جدی از ظهور آنها از مقاومت کننده آنتی بیوتیک های باکتریایی باشد، زیرا انتخاب دیگر عوامل ضد ویروسی بسیار محدود است. Azidothymidine , vidarabine  دیگر نمونه های base analogue می باشند. AZT یکی از مواد نشان داده شده است که اثر ضد HIV دارد، که با جلوگیری از سنتز CDNA با آنزیم transeriptase کار می کند . zanamivir توسط سازمان غذا و داروی آمریکا در سال 1999 به تایید رسید zanamivir به یک رده جدید از ترکیبات مصنوعی به نام مهار کننده های نور آمینیداز تعلق دارد، که به طور انتخابی بر علیه هر دو نوع ویروس آنفولانزای A و B عمل می کند. جایگاه فعال آنزیم نور آمینیداز آنها از آزاد شدن ویروس جدید از سلول های عفونی جلوگیری می کند بنابراین انتشار عفونت را کم می کند. Zanamivir به صورت یک پودر بسیار ریز است که برای هدایت به ریه های بیمارانی که در مرالح اولیه عفونت هستند استنشاق می شود.

آینده

 توسعه واستفاده گسترده از آنتی بیوتیک ها باید به عنوان بالاترین مرتبه از همه پیشرفت های پزشکی ساخته شده در قرن 20 د رنظر گرفته شود. خودسرانه می تواند اظهار کرد که بیماری های عفونی یک چیز از گذشته است که اتفاق می افتد، با این حال اکنون یک حلقه تو خالی از آنها بدست داریم. ویروس ها ثابت کرده اند که مقابله با آنها نسبت به باکتری ها مشکلتر است وبسیار از بیماری های ویروسی همچنان به گریز از اثرات درمان ادامه می دهند. شگفت انگیزتر از آن تهدید گونه های مقاومت کننده است که برروی همه دستاوردهای گذشته از آنتی بیوتیک سایه انداخته است. هدف اصلی دانشمندان درحال حاضر توسعه یک آنتی بیوتیک جدید یا دیگر استراتژی های درمانی دیگر در یک گام بزرگتراز آنچه که در مقاومت باکتری ها در حال توسعه است. در سال 2000، سازمان غذا و داروی امریکا یک عامل ترکیبی جدید را تایید کرد و نشان داده شد در مقابل هر دو MRSA ومقاومت کننده وانکومایسین Enterococcus faeatis موثر است. این عامل Linezolid است که با جلوگیری از سنتز پروتئین کار می کند ومتعلق به رده جدیدی ازآنتی بیوتیک ها به نام Oxazolidinones می باشد. این اولین ترکیب ضد MRSA جدید معرفی شده بعد از بیش از 40 سال است.

یکی دیگر از روش های مقابله با فرم های مقاومت کننده شناسایی وهدف قراردادن مکانیسم توسط مبارزه درمانی آنتی بیوتیک است. یک تیم در دانشگاه را کفلر نیویورک دوژن شناسایی کردند که قادر به بازسازی دیواره سلولی فرم های مقاومت کننده بعد از درمان آنتی بیوتیکی می باشند. با هدف قراردادن این ژن ها آنها امیدوار به بازگردانی قدرت مهارکنندگی دیواره سلولی مثل: پنی سیلین هستند. شاید الان شما با شنیدن این دیگر کمتر به رویکرد نزدیکی پیدا کنید و نتیجه را به وعده های داده شده واگذارخواهید کرد، اما می توانید اطمینان حاصل کنید که باکتری های راه های جدید فریب با غلاف لوله خود را خواهند داشت واین که مبارزه انسان با میکروارگانیسم ها در هزاره جدید ادامه خواهد داشت.

Box14.7  اشکالات در مقابل اشکالات

دانشمندان همیشه درحال تفحص برای سلاح های جدید در مبارزه با بیماری های عفونی هستند . ظهور گونه های مقاومت کننده پاتوژن ها بدان معنی است که همواره باید راه حل های جدیدی در برداشت. یک خط جدید از پژوهش که امیدوار کننده برای استفاده است، یکی از قدرت های ضد باکتری سیستم دفاعی حشرات است. یک نوع مکنده شیره گیاه پیدا شده است که به گونه ای تولید می شود که از سنتزپروتئین باکتریایی ممانعت داشته باشد. بسیار از اینها باعث آسیب سنتز پروتئین در انسان نیز می شود . اما به نظر می رسد درعمل برخی پیشیدهای معین بیشتر انتخاب می شوند حفاظت موش از عفونت های Salmonella,E.Coli اینگونه است این ممکن است مختلف با یک منبع برای نجات زندگی باشد، اما بعد از آن پنی سیلیوم بود.

Box14.8- باکتریوفاژ: سلاح مخفی ما در برابر عفونت؟

اگر باکتریوفاژها ویروس هایی هستند که باعث عفونت سلول های باکتری می شوند چرا ازآنها در مبارزه برعلیه باکتری هایی که بیماری های عفونی ایجاد می کنند استفاده نمی شود. پاسخ کوتاه است، آنها در برخی از مکان ها هستند. در سال های پس از کشف آنها جدیت قابل ملاحظه ای در برخی از محله های کشور هایی که فاژها ممکن بود در آنها برای درمان بیماری ها باکتریایی مورد استفاده باشند وجود داشت. یک جاذبیت خاص فاژها به عنوان عامل درمانی، این است که در فعالیت خود یک نوع سلول خاص را برگزید. وهدف قرار می دهند. در پی انجام مطالعات و آزمایش های اولیه، نتایج به هم ریخته بود وخیلی قبل از آن استفاده آنتی بیوتیک ها در درمان بیماری های عفونی انقلابی درغرب بوجودآورده بود. این منجر به فراموش شدن خاصیت فاژها به مدت چند دهه شد، اما استفاده از آنها درکشورهای شوروی سابق ادامه داشت با این حال تا جایی که امروزه فاژهای آماده سازی شده را از هر محل تجاری می توان خریداری کرد.

منافع غرب در سال 1980در پی قیام ناگهانی وفوری گونه مقاومت کننده آنتی بیوتیک از باکتری دوباره قوت گرفت، از آنجایی که وقتی فاژها به عنوان متحدین احتمالی درکنترل بیماری های عفونی جلب توجه کردند برخی از آنها به درمان آنتی بیوتیک جوابگو نبودند. چندین شرکت امریکایی در ایجاد فاژهای درمانی شرکت داشتند، برخی نیز در همکاری با دولت اتحاد جماهیر شوروی سابق گرجستان بودند، که پژوهش درآن بیش از چند دهه انجام شده است.

توجه خاصی به برنامه های کاربردی دامپزشکی شده است، با توجه به کاهش میزان استفاده از آنتی بیوتیک درحیوانات این امر اتفاق افتاده وامیدوار است که یک روز ممکن است فاژها به عنوان سلاحی که ما برای مبارزه با گونه های مقاومت کننده آنتی بیوتیک مثلVRE,MRSA نیاز داریم خود را به اثبات برسانند.

تست خودتان

1- به دنبال کشف فلمینگ از پنی سیلین ــــــــــ وــــــــــ شد وتا حد زیادی برای توسعه آن وبه تولید آوردن آن در مقیاس بزرگ هستند.

2- برای یک عامل ضد میکروب داشتن ـــــــــ همیت، در غیر این صورت سلول میزبان ونیز میکروارگانیسم ها را تحت تاثیر قرار خواهد داد.

3- پنی سیلین وسفالوسیورین هر دو متعلق به ـــــــــ گروه از آنتی بیوتیک ها هستند. آنها متصل می شوند به ــــــــ آنزیم، جلوگیری می کنند از ــــــــپپتید وگلیکان ها.

4- ــــــــ پنی سیلین ها مثل آمپی سیلین ها برای غلبه بر برخی مشکلات طبیعی وذاتی درفرم هایی توسعه یافته اند مثل ــــــــ وباریک ــــــــــ.

5- ــــــــ اولین آنتی بیوتیک نشان داده شده ای است که برعلیه باکتری های گرم منفی موثر می باشد.

6- ـــــــــ طیف گسترده ای از ویژگی ها را شامل می شود وبا جلوگیری از گسترش پپتیدهای زنجیره ای در طی سنتز پروتئین عمل می کند.

شاهدان

Frieden توماس ، دکتر ، مایل ، مدیر مراکز کنترل و پیشگیری بیماری ها
آنتونی فوچی ، دکتر ، مدیر موسسه ملی آلرژی و بیماریهای عفونی

یادداشت
2010 آوریل 26
ج

I.

باکتری ها ، آنتی بیوتیک ها و مقاومت آنتی بیوتیکی
باکتری ها موجوداتی میکروسکوپی یافت شود که به طور طبیعی در داخل و خارج از بدن ما. گاهی اوقات باکتری ها می توانند بی ضرر باشد و یا حتی مفید باشد. هستند 100000000000000 و یا پس باکتریهایی که در روده انسان زندگی می کنند و می توانند مواد غذایی فرایند و کمک به حفاظت از مردم را از germs1 خصومتآمیزی وجود دارد. در زمان های دیگر ، باکتری ها می توانند مضر برای انسان های آلوده بدن (به عنوان مثال ، عفونت استرپتوکوکی حلق). ویروس ها متفاوت از باکتری ها می کند بلکه موجودات زنده میکروسکوپی است که می تواند بدن را آلوده (عفونت ویروسی دستگاه تنفسی فوقانی است که معمولا به نام سرد).

آنتی بیوتیک عفونت های مبارزه با کشتن و یا مهار رشد باکتری ها هستند. این داروها می تواند نجات بخش و به طور چشمگیری بیماری و مرگ از زمان اختراع کاهش می یابد
1 NIAID ، عفونت باکتریایی : تولد از اکوسیستم روده (به صورت آنلاین در www.niaid.nih.gov / موضوع ها / bacterialInfections / صفحات / intestinalecosystem.aspx ) (دیده 2010 آوریل 19).
پنی سیلین در 1927.2 آنتی بیوتیک ها مفید هستند فقط در مقابل باکتری ها و ویروس نیست. داروهای ضد ویروسی را می توان در برابر ویروس ها استفاده می شود.

مقاومت آنتی بیوتیکی است که "توانایی باکتری ها و میکروب های دیگر برای مقاومت در برابر اثرات آنتی بیوتیک. مقاومت آنتی بیوتیکی باکتری ها وقتی رخ می دهد در برخی از راه است که باعث کاهش و یا حذف اثر مواد مخدر ، مواد شیمیایی ، و یا عوامل دیگر به منظور درمان یا پیشگیری از عفونت ها را تغییر دهید. "3 هر بار آنتی بیوتیک ها استفاده می شوند ، باکتری حساس هستند کشته شده اند و فرم مقاوم به باکتری ها ممکن است زنده ماندن .4 این مقاومت باکتریایی می تواند به رشد و آلوده دیگران است.
توانایی برای باکتری ها می شود مقاوم به آنتی بیوتیک می تواند در بخش تک دی ان ای رمز گذاری شده. این قطعات دی ان ای را می توان بین سوش های مختلف و یا حتی از گونه های مختلف باکتری منتقل ، و از طریق این انتقال ژن ها ، باکتری ها بود که به آنتی بیوتیک می تواند هرگز در معرض مقاومت از bacteria.5 دیگر به دست آوردن برخی از قطعات دی ان ای حتی می توانید رمز مقاومت به آنتی بیوتیک های مختلف ، و تا زمانی که باکتری به دست آوردن آن قطعه تک دی ان ای ، آنها می توانند تبدیل به antibiotics.6 مقاوم در برابر بسیاری از

مراکز ایالات متحده برای کنترل و پیشگیری بیماری (سی دی سی) را مشاهده می کرد که "تعدادی از باکتری های مقاوم به آنتی بیوتیک ها در دهه گذشته افزایش یافته است. بسیاری از عفونت های باکتریایی در حال تبدیل شدن مقاوم به درمان اغلب تجویز آنتی بیوتیک ". به گفته موسسه ملی آلرژی و بیماریهای عفونی (NIAID) ،" بسیاری از بیماری های عفونی به طور فزاینده ای دشوار به دلیل ارگانیسم های ضد میکروبی مقاوم به درمان. "7 این جلسه خواهد شد بررسی روند اخیر در عفونت هایی تبدیل شده اند مشکل تر برای کنترل.

دوم است.

هر سال نزدیک به دو میلیون نفر در ایالات متحده دریافت عفونت در بیمارستان ، و حدود 90،000 مرگ به عنوان یک نتیجه از این infections.10 بیش از 70 ٪ از باکتری های عامل عفونت بیمارستانی مقاوم به حداقل یکی از آنتی بیوتیک های رایج مورد استفاده در درمان them.11 افراد آلوده با ارگانیسم های مقاوم در برابر دارو هستند بیشتر احتمال ابتلا به بیمارستان دیگر باقی می ماند و نیاز به درمان با داروهای دیگری که ممکن است کمتر مؤثر است ، بیشتر سمی ، یا بیشتر expensive.12 بین 5 و 10 درصد از تمام بیماران بیمارستان دچار عفونت ، منجر به افزایش حدود 5 میلیارد دلار سالانه بهداشت و درمان ایالات متحده costs.13

تاثیر باکتری مخصوص

مقاوم در برابر بعضی از این موجودات را به دست آورد علاقه خاص است. در سال 2007 ، کارشناسان سی دی سی تخمین زده است که methicillin - مقاوم در برابر استافیلوکوکوس اورئوس ( MRSA ) عفونت های مسئول در مورد بیش از 94،000 و 18،000 نفر جان خود year.14 حتی جوان ، افراد سالم به عفونت شده توسط این کشته شدند.

عفونت های دیگر در حال تبدیل شدن به طوری که آنتی بیوتیک ها مقاوم در برابر چند موثر بر علیه آنها. باکتری انتروکوک می تواند عفونت های جدی ، به خصوص در افراد مستعد ابتلا به عفونت شود. در حال حاضر گونه های شناخته شده به عنوان انتروکوک مقاوم به وانکومایسین - (همچنین به عنوان VRE شناخته می شود) است که می تواند حتی مقاوم در برابر مواد مخدر از آخرین راه حل ، ترک مراجعه بسیار کمی برای درمان physicians.16

ریشه های مقاومت آنتی بیوتیکی و مسیرهای بالقوه برای حل مشکل

با توجه به NIAID ، باعث گسترده تر از مقاومت می تواند شامل موارد زیر باشد :
1. استفاده نامناسب توسط پزشک.
2. تشخیص نامناسب ، منجر به از آنتی بیوتیک ها طیف گسترده ای استفاده از زمانی که یکی خاص ممکن است ممکن است بهتر باشد و یا منجر به استفاده از آنتی بیوتیک برای درمان عفونت های ویروسی است.
3. استفاده از بیمارستان ، به دلیل استفاده زیاد و تماس نزدیک در بیماران مبتلا به بیمار
4. استفاده از کشاورزی ، به ویژه در خوراک دام ، گرچه اذعان NIAID است بحث در مورد تاثیر بهداشت عمومی وجود دارد.

سی دی سی می گوید که "استفاده گسترده از آنتی بیوتیک را ترویج گسترش مقاومت آنتی بیوتیکی. هوشمند استفاده از آنتی بیوتیک ها کلید را به کنترل گسترش مقاومت در برابر "17 سی دی سی تا مبارزات های چندگانه را به آدرس مقاومت آنتی بیوتیکی :" دریافت هوشمند : زمانی که آنتی بیوتیک ها کار "مبارزات انتخاباتی ، که بر استفاده از قوه قضاوت سلیم از آنتی بیوتیک توسط پزشکان ؛". دریافت هوشمند : زمانی که کار آنتی بیوتیک ها در مزرعه "مبارزات انتخاباتی ، که بر استفاده از آنتی بیوتیک در زمینه کشاورزی ، و" کمپین برای جلوگیری از مقاومت ضد میکروبی در بهداشت و درمان تنظیمات ".

محصولات دیگر ، مانند موسسه پزشکی ، پیشنهاد کرده اند نیاز به اقدامات بیشتری شود ، مانند آنتی بیوتیک را به مشوق های بیشتری به بازار ، سیاست های تهاجمی تر به جلوگیری از بیماری های مرتبط با بهداشت و درمان ، تقویت نظارت ، و افزایش تلاش در توسعه واکسن و production.18

_{سؤالات واحد 1 – فناوري سيستم :
1 – به نظر شما ، پل كداميك از نيازهاي انسان را برطرف مي كند؟
 
عبور و مرور انسان ها، و هر آن چه مربوط به او است . از جمله ماشين آلات صنعتي و كشاورزي و ادوات نظامي ، دام و بطور كلي هر چه از روي آن ميگذرد.
 
  2 – به نظر شما چه رابطه اي بين نياز و توليد يك محصول صنعتي يا كشاورزي وجود دارد؟
 
نياز عاملي براي اختراع و ساخت يك وسيله صنعتي است. در كشاورزي نوع نياز تعيين كننده نوع كشت محصول كشاورزي است. مانند يك روش جديد براي كشت و تكثير گياهان.
 
  3 – به تصاوير ص 4 كتاب درسي نگاه كنيد:
چه عواملي باعث شد ماشين ريسندگي جاي گزين دوك دستي شود؟
 
پيشرفت علم، افزايش جمعيت، كشف مواد جديد، لزوم افزايش سرعت و باعث اين تغييرشد. 
 
  4- انسان براي توليد گرما يا سرما، كدامين محصول هاي فناوري را ساخته است؟
 
براي توليد گرما : شوفاژ ، بخاري ، كرسي ، بخاري برقي و …
براي توليد سرما : كولر، يخچال، پنكه ، بادبزن و …. 
 
  5 – يك كارخانه توليد كفش را در نظر بگيريد؛ چه چيزهايي وارد كارخانه مي شود؟
 
مواد اوليه به موادي گفته مي شود كه هيچ گونه تغييراساسي روي آن انجام نگرفته و به آن مواد خام هم گفته مي گويند،مانند: چرم ، پلاستيك، لاستيكو … 
 
 6 – به نظر شما آيا درخت يكسيستم است؟
 
بله، زيرا تمام اعضاي يك درخت بطور هماهنگ با هم كار مي كنند. نيز داراي سه قسمت اصلي هر سيستم است.
الف - ورودي : شامل، آب و مواد معدني
ب - پردازش : شامل، تبديل مواد اوليه ي ورودي به شيره ي گياهي
ج- خروجي : شامل،عمل رشد، توليد ، محصول و اكسيژن 
 
  7 – صفحه كليد چه قسمتي از سيستم رايانه است؟
 
ورودي است 
 
  8 – پردازش دو رايانه چگونه انجام مي گيرد؟
 
در قسمت پردازش ، كليدي اطلاعات وارد شده به سيستم ، توسط دستگاه ها و برنامه هايي كه از قبل توسط انسان به سيستم داده شده است، مورد تغيير و تحول قرار مي گيرد. 
 
  سؤال هاي واحد 2 – كار با برق :
1 – وسايل برقي موجود در تصاوير صفحه چهارده را با توجه به كاربرد آن ها دسته بندي كنيد؟
 
الف - اطلاع رساني :  تلفن، تلويزيون و راديو
ب - لوازم خانگي : ‌ماشين لباسشويي
ج- حمل و نقل : ‌اتومبيل ، قطار ، كشتي و هواپيما
د - تفريحي و هنري  :  دوربين عكاسي 
 
  2 – در صنعت و كشاورزي چه استفاده هايي از برق مي شود؟
 
از برق در صنعت براي به كار انداختن جرثقيل هاي سنگين و سبك جهت جا به جايي قطعه هاي بزرگ و كوچك استفاده مي شود. همچنين در به كار انداختن الكتروموتورها، جهت توليد نيرو و … نيز استفاده مي شود. اما در كشاورزي از برق ،براي موتور آب و مواردي از اين قبيل بهره مي برند. 
 
  3 – براي پيش گيري از خطرهاي احتمالي برق چه راه هايي را پيشنهاد مي كنيد؟
 
داشتن فيوز براي هر مدار به طور جداگانه – استفاده از كليدهاي محافظ جريان برق، وجود سيم ارت در مصرف كننده ها راه هاي پيشنهادي است. 
 
  4 – آيا استفاده از سيم اتصال به زمين تمامي خطرهاي ناشي از كار با برق را برطرف مي كند؟ چرا ؟
 
خير، زيرا از انواع اتصال هاي خطرناك برقي ، يكنوع آن كه خطر اتصال به بدنه است را برطرف مي كند. 
 
  5 – اتصال سيم فاز به بدنه چه خطراتي دارد و چگونه مي توان جلوگيري كرد؟
 
در اين اتصال، بدنه ي وسايل برقي داراي برق شده و موجب برق گرفتگي مي گردد و به وسيله ي سيم ارت (سيم اتصال به زمين) مي توان جلوگيري نمود.
براي جلوگيري مي توان از سيم ارت (سيم اتصال به زمين ) استفاده كرد. 
 
  6 – برد الكتريكي چيست؟
 
برد صفحه اي است كه قطعه هاي مورد نياز يك مدار الكترونيكي (براي انجام يكوظيفه ي خاص) روي آن نصب مي شود. 
 
  7 – كار مقاومت در مدارهاي الكترونيكي چيست؟
 
كنترل مقدار جريان الكتريكي است. 
 
  8 – ديود در مدار الكتريكي چگونه عمل مي كند؟
 
ديود شبيه كليد يك پلي است كه تنها از يكطرف جريان الكتريكي را عبور مي دهد. 
 
  9 – مدارهاي مجتمع يا آي سي از چه قطعه هايي ساخته شده است؟
 
اين قطعه از تعداد زيادي مقاومت ، خازن ، ديود و ترانزيستور ساخته شده است. 
 
  10 – قطب هاي مثبت و منفي باتري و برق شهر را با هم مقايسه كنيد.
 
در باتري همواره قطب هاي مثبت و منفي ثابت هستند. ولي در برق شهر قطب ها در ثانيه پنجاه بار تغيير مي كند.} 
 

_{پرسش واحد 3 – بهداشت
1 – آب مورد نياز انسان و ساير جانداران ، چگونه تأمين مي شود؟
 
به دو طريق :‌آب هاي سطحي و آب زير زميني كه به صورت جاري و ساكن است. 
 
  2– نقش انسان در كاهش و افزايش آلودگي آب ها چيست؟
 
نقش انسان در كاهش آلودگي‌: ريختن زباله در آب ، كنترل فاضلاب ، جوشاندن آب، استفاده از ظروف تميز و مطلوب، استفاده از مواد شيميايي ( يد – كلر)استفاده از صافي ها در كاهش آلودگي مهم است. نقش انسان در افزايش آلودگي : رو باز بودن آب، نزديك بودن چاه آب به فاضلاب، ريختن زباله در آب از موارد افزايش آلودگي است. 
 
  3 - آب آشاميدني بايد داراي چه ويژگي هايي باشد؟
 
پاك و سالم ، بدون رنگ ،‌بدون بو ،‌بدون مزه ، صاف و زلال از ويژگي هاي آب آشاميدني است. 
 
  4- روش هاي سالم سازي آب را نام بريد؟
 
جوشاندن آب و استفاده از صافي شني ، دو روش سالم سازي آب است. 
 
 5- چه بيماري هايي به دارو نياز ندارند؟
 
بسياري از بيماري ها مانند سرماخوردگي ، سرفه هاي خفيف و ضعيف كه با استراحت، غذاي مناسب ومراقبت درمان مي شوند، به دارو نياز ندارند. 
 
 6- زيان هاي استفاده بي رويه از داروها چيست؟
 
برخي از داروها ميزان فعاليت بدن را كاهش مي دهند و بعضي داروها ميزان فعاليت بدن را زياد مي كنند. به طور كلي استفاده بي رويه از داروها در اعصاب و قلب تأثير منفي دارند و بسيار خطرناك هستند. 
 
  7- منشأ داروها از چيست؟
 
داروها ممكن است منشأ گياهي ،‌حيواني يا معدني داشته باشند. همچنين به روش شيميايي تهيه شوند.} 
 
 

 _{8- به چه داروهايي مجاز مي گويند؟
 
برخي از داروها فوايدي دارند كه بيمار در زمان كسالت ناچار به استفاده از آن ها است. در واقع فايده ي دارو بيشتر از زيان آن است. به اين گونه داروها مجاز مي گويند. مانند : آنتي بيوتيكها. 
 
  پرسش واحد 4 – كار با چوب
1 – چگونه مي توان عمر مفيد چوب ها را درمقابل پوسيدگي و هجوم حشره ها افزايش داد؟
 
به وسيله ي اشباع كردن با مواد آلي و معدني، آغشته كردن به مواد رنگي (پل استرها)، خشككردن در كوره، اندود كردن با مواد نايلوني مي توان عمر مفيد چوب را افزايش داد. 
 
  2 – چگونه مي توان سختي و نرم بودن چوب ها را به وسيله رنده و اره تشخيص داد؟
 
چوب هاي سخت، هنگام برش داراي خاك اره هاي نرم هستند. ولي چوب هاي نرم در هنگام برش داراي خاك اره هاي زبر بوده و عمل برش سريع بر روي آن انجام مي شود . هنگام رنده كاري چوب هاي سخت، براده هاي حاصله از رنده، قطر و طول كم و برعكس در چوب هاي نرم، براده ها - قطر زياد (كلفت) و طول بيشتري دارند. 
 
 3 – چرا چوب بر خلاف خيلي از اجسام ديگر، ‌روي آب مي ايستد؟
 
به دليل متخلخل (سوراخ) بودن آن ووزن مخصوص چوب كه از وزن مخصوص آب كمتر است. 
 
 4 – چرا تيرهاي مورد استفاده در تونل معدن ها را از چوب مي سازند؟
 
الف - مقاومت تيرهاي چوبي در برابر رطوبت تونل ها، بيشتر از تيرهاي فلزي است.
ب- به علت هشدار دهنده بودن آن، چون چوب قبل از فروپاشيدن ، سر و صدا ايجاد مي كند.
ج - سبكاست و حمل و نقل آن به داخل تونل آسان تر انجام مي گيرد.
 
 
  5- اگر چوب طبق اصول فني و مناسب خشكنشود، چه اشكالي به وجود مي آيد؟
 
پس از كاربرد، در چوب ترك و شكاف ايجاد شده و كج مي شود. 
 
  6 – چرا چوب هاي مرطوب زود مي پوسند؟
 
از شرايط رشد و نمو قارچ ها ، حشره ها و حتي ميكروب ها وجود رطوبت است. در چوب هاي مرطوب، اين فرصت براي رشد و نمو قارچ و حشره به وجود مي آيد. در نتيجه باعث پوسيدگي چوب مي شود. 
 
  7 – از چوب هاي پهن برگان بيشتر در چه كارهايي استفاده مي شود؟ چرا؟
 
در كارهاي تزئيناتي . ساخت مبلمان و تهيه روكش ها از چوب هاي پهن برگان بيشتر استفاده مي شود. چون تنوع رنگ در اين گونه چوب ها بيشتر است. 
 
  8– چوب را به چه منظور خشك مي كنند؟
 
تا وزن آن كاهش و مقاومت چوب افزايش يابد. هم چنين قابل پرداخت و رنگ كردن باشد. 
 
  9– زمان لازم براي خشك كردن چوب در روش طبيعي به چه عواملي بستگي دارد؟
 
به نوع چوب و ضخامت آن بستگي دارد. 
 
 10 – در خشك كردن چوب به روش مصنوعي، چه عواملي قابل كنترل است؟
 
درجه حرارت، جريان هوا و ميزان رطوبت از عوامل قابل كنترل در خشك كردن چوب به روش مصنوعي است. 
 
  11 – مزاياي خشك كردن چوب به روش مصنوعي را بيان كنيد.
 
زمان خشك كردن چوب كوتاه است. رطوبت چوب ها را تا هر اندازه كه لازم باشد مي توان تنظيم كرد. حشره و قارچ هاي چوب خوار به وسيله حرارت از بين مي روند. اين مزايا در خشك كردن چوب به روش طبيعي وجود ندارد}
 

  _{پرسش واحد 5 – كار با فلز
1 - به نظر شما ، تيرآهن هاي بزرگ و بلند چگونه به هم متصل شده اند؟
 
به وسيله جوشكاري ، پيچ و مهره متصل شده اند. 
 
 2– فلزها چگونه به اشكال مختلف در مي آيند؟
 
الف - به وسيله دست و ابزارهاي دستي : مثل سوهان كاري ، برش كاري ، سوراخ كاري
ب - به وسيله ماشين كاري مانند : تراش كاري، سنگ زني ، سوراخ كاري و … 
 
 3– چرا با هويه هاي كوچك نمي توان قطعه هاي بزرگ فلز را به هم متصل كرد؟
 
چون حرارت ايجاد شده توسط هويه به اندازه اي نيست كه بتواند قطعه هاي بزرگ فلزي را داغ كند. 
 
  4– چرا بايد سيم لحيم ، زودتر از فلزي كه لحيم كاري مي شود داغ و ذوب شود؟
 
زيرا اگر نقطه ي ذوب سيم لحيم بالاتر از فلز باشد، قبل از اين كه سيم لحيم ذوب شود، فلز مورد نظر ذوب مي شود و لحيم كاري امكان ندارد. 
 
 5 – اتصال جداشدني را با ذكر مثال تعريف كنيد.
 
در اين نوع اتصال ، قطعه ها را به آساني مي توان از هم جدا كرد. از اين رو به آن اتصال موقت نيز مي گويند. مانند: پيچ و مهره 
 
 6 – لحيم كاري را تعريف كنيد
 
اتصال دو قطعه فلز به يكديگر، به وسيله ي آلياژي به نام لحيم ( آلياژ قلع و سرب) را لحيم كاري گويند.}
 

درس پرورشی

                                                 ارتباط اجتماعی

ارتباط اجتماعی چیست؟ ارتباط  عبارتست از فن انتقال اطلاعات ،افکار ورفتار های

انسانی از یک شخص دیگر،به طور کلّی  هرفرد برای ایجاد ارتباط با دیگران وانتقال

پیام ها خود به ایشان برنامه ریزی میکند ودر این رهگذر ازوسایل مختلف بهره

می جوید .

ارتباط جمعی نیاز به چند عنصر دارد این عناصر عبارتند از:

1)وجود بیش از یک نفر که مراوده ی دو یا چند انسان را شامل می شود.

2)وجود نشانه ها،علایم ویا نهاد هایی که معنای ارتباط مشخص سازند.

اهداف اجتماعی شدن عبارتند از:1)شخص باید ان مهارت های ضروری

که برای زندگی اجتماعی در جامعه لازم است را فراگیرد.

2)شخص باید بتواند به طورموًثری با دیگران ارتباط بر قرار کند وتوانایی خواندن،

نوشتن وسخن گفتن راپیدا کند .3)فرد باید ارزش ها واعتقادات اساسی جامعه ی

خود را در ذهن خود متمرکز کرده واز آن ها بهره گیری کند .

مبانی تنظیم روابط اجتماعی عبارتند از:خانواده،مدرسه،گروه های دوستی وهمسالان

،رسانه های گروهی ،مساجد واجتماعات دینی 

                                       جمع گرایی

جمع گرایی میزان پیوند افراد با همدیگر وروحیه ی گروهی داشتن است به طوری که

این روحیه،زمینه ی همکاری وهمدلی را فراهم سازد وموجب انسجام بیش تر جامعه

گردد.

طرز فکر فردی عبارتست از :مجموعه حالات ذهنی ،عادات روانی وباورهای اساسی

یا فرد.وطرز تفکّر جمعی عبارت از:ویژگی روانی پایدار ومشترک در یک گروه یا

جامعه است.

ازنظرقران کریم اصل رابطه ی اجتماعی و بعضی روابط اجتماعی خاص ،امری

فطری وجزء سرشت انسان است. رابطه ی اجتماعی اولیّه ی که سهم مهمّی در ایجاد

واستمرار جامعه دارد،براساس محبّت وعلاقه ی عاطفی بناشده وارامش روحی ناشی

ازاین رابطه نیزبسیاروسیع ترومهم ترازسایرموارد است.

انسان از دیدگاه جامعه شناسی وادیان چهار رابطه دارد:1)رابطه با  طبیعت ،

2) رابطه با انسانهای دیگر ، 3) رابطه با خود . 4) رابطه با خدا ؛ رابطه ی اوّل و

دوّم را تقریباً همگی قبول دارند ، رابطه سوم  را دانشمندان علم اخلاق مورد توجه قرارداده اند رابطه ی چهارم فقط در بینش های دینی مطرح است که توجه به ان

تحول بسیار جدی وعمیقی را در پی خواهد داشت.

                                                        ...

 دراین خصوص خداوند در متون دینی به عنوان موجودی که یک رابطه ی مستمروتنگا تنگ باانسان دارد مطرح می شود.به عنوان مثا ل در قران کریم

ایاتی امده است که تا ًمل در ان بسیار مهم وموًثراست واین رابطه را بیان می کند ازجمله :

ونحن اقرب الیه من حبل الورید:ما از رگ گردن به انسان ها نزدیک تریم

ونحن اقرب الیه منکم ولکن لا تبصرون:وما به او از شما نزدیک تریم

ولیکن شما معرفت وبصیرت ندارید.

                               مهارت ارتباط کلامی

مهارت ارتباط کلامی یعنی شناخت نحوه ی استفاده از زبان وبه کار گیری ان جهت هم اندیشی وهم فکری با دیگران وانتقال پیام درونی به مخاطب. در واقع کلید اصلی تنظیم روابط اجتماعی انسان ها ارتباط کلامی است.

هرچه ارتباط کلامی با بچه ها بیش تر باشد خزانه ی لغات بالا می رود ودر

اینده مشکلات کمتری دارند.یکی از تفاوت های اصلی انسان باسایرموجودات

سخن گفتن وپویایی در این مهارت است که درطول زمان های متمادی همواره تکامل یافته است.

خداونددرقراندرموردضرورت داشتن علم واگاهی درموقع سخن گفتن میفرماید:

ولاتقف ما لیس به علم:چیزی راکه بدان اگاهی وعلم نداری برزبان نیاور.

در مورد سیره ی پیامبر در سخن گفتن اینکه:پیامبر(ص) خوش سخن ترین وفصیع ترین افرادبود؛امام صادق دراین خصوص فرموده اند :

پیامبر(ص)از لحاظ منطق فصیع ترین وبلیغ ترین مردم و از لحاظ بیان برترین

ان ها بود.می گفت :من فصیع ترین عربم وساکنان بهشت در ان جا  به زبان من

سخن می گویند ،پیامبر (ص)کم حرف وخوش بیان بود . اگر سخن می گفت یاوه

بر زبان نمی اورد . سخن او از سخن همه ی مردم مختصر تر بود وبا داشتن

اختصار همه ی مقصود خود را بیان می فرمود .

امام علی(ع)پیرامون سخن گفتن فرموده اند:افت سخن طولانی بودن ان است.

                                                           حقوق زبان

امام سجاد (ع)می فرماید:نسبت به زبان 5حق باید رعایت کرد :

1)ان را به نیکویی عادت دهیم ؛2)به رعایت ادب (سکوت یا بهترین بیان)

وادارش سازیم.3)از زیاده روی وپر حرفی بپرهیزیم .4)زبان خود را گرامی تراز ان بدانیم که به گفتار نامناسب ونادرست الوده شود .5)از سخنان کم فایده

وزننده وبی نتیجه وانچه احتمال فساد وپشیمانی دارد دوری نماییم.

                                   "گوش دادن"

کوش دادن شامل شنیدن ،فهمیدن وبه خاطر سپردن است به طوری که تمرکز

حواس ودقت درذ خوبل گوش دان باعث یاداوری مطالب می شود.

انچه در گوش دادن به صحبت های دیگران مهم تلقی می شود:

دقت،تمرکزحواس وهمراهی کردن است تامطالب خوب دریافت ودرک شود.

گوش دادن فعّال عبارتست از : کلید راهیابی به موفقیّت در ارتباطات بین فردی است که در جریان ان سخن گو به طور کامل از طرف گوش دهنده

مورد توجه قرار می گیرد وگوش دهنده از طریق رفتار غیر کلامی نشان

می دهد که کاملا با شخصی که صحبت می کند همراه است واین امر باعث بهبود روابط می شود .یکی از خصوصیات اخلاقی پیامبر گرامی اسلام(ص)

دقّت نظر وگوش دادن به صحبت های دیگران بود.

نظامی گنجه‌ای (گنجوی)، جمال‌الدین ابومحمد الیاس بن یوسف بن زکی متخلص به نظامی (زادهٔ ۵۳۵ در گنجه - درگذشتهٔ ۶۰۷-۶۱۲) شاعر و داستان‌سرای ایرانی‌تبار^[۱] پارسی‌گوی قرن ششم هجری، که به‌عنوان پیشوای داستان‌سرایی در اد ب فارسی شناخته شده است.^[۲]

از زندگانی نظامی اطلاعات دقیق در دست نیست و در بارهٔ سال تولد و وفات او نقل‌های تذکره‌نویسان مختلف است. آنچه مسلم در شهر گنجه می‌زیست و در همین شهر وفات یافت.

مادر او از اشراف کرد بوده و این بر پایهٔ یک بیت از دیباچهٔ لیلی و مجنون («گر مادر من رئیسهٔ کرد...») دانسته شده است^[۳]. در باره زادگاه پدری او آنچه در تذکره‌ها آمده گمانه‌زنی‌هایی بر پایۀ برخی از شعرهای اوست.^{[۴] [۵]}.

از اشاره‌های موجود در خسرو و شیرین دانسته می‌شود که اولین همسر او، کنیزکی که دارای دربند به عنوان هدیه‌ برایش فرستاده بود، زمانی که نظامی سرودن خسرو و شیرین را به پایان رساند و پسرشان محمد هفت سال بیشتر نداشت، از دنیا رفته بوده است.^{[۶] [۷]} در لابلای شعرهای نظامی اشاره‌هایی به دو همسر بعدی او نیز دیده می‌شود که هر دو در زمان حیات شاعر درگذشته‌اند.^[۸]

نظامی از دانش‌های رایج روزگار خویش (علوم ادبی، نجوم، علوم اسلامی و زبان عرب) آگاهی وسیع داشته و این خصوصیت از شعر او به‌روشنی دانسته می‌شود. از معاصران خود با خاقانی دوستی داشت، و در مرثیهٔ او سرود:

نظامی همه عمر خود را در گنجه در زهد و عزلت بسر برد و تنها در ۵۸۱ سفری کوتاه به دعوت سلطان قزل ارسلان (درگذشتهٔ ۵۸۷) به سی فرسنگی گنجه رفت و از آن پادشاه عزت و حرمت دید. نظامی هرچند شاعری مدح‌پیشه نبوده، با تعدادی از فرمانروایان معاصر مربوط بوده است، از جمله: فخرالدین بهرامشاه پادشاه ارزنگان از دست‌نشاندگان قلج ارسلان سلطان سلجوقی روم که کتاب مخزن الاسرار را به نام او کرده است، اتابک شمس‌الدین محمد جهان پهلوان که منظومه خسرو و شیرین به او تقدیم شده است، طغرل بن ارسلان سلجوقی و قزل ارسلان بن ایلدگز که در همین منظومه از ایشان نام برده است، ابوالمظفر اخستان بن منوچهر شروانشاه که لیلی و مجنون را به نام او کرده است.

نظامی در فاصلهٔ سال‌های ۶۰۲ تا ۶۱۲ در گنجه درگذشت و آرامگاهی به او در همان شهر منسوب است

گنجه از قرن چهام هجری مرکز ولایت ارّان بود، و تا پیش از یورش مغولان از زیباترین شهرهای آسیای غربی به شمار می‌رفت.^[۹]. نام گنجه، از لغت "گنج" فارسی برگرفته شده است^[۱۰]. زبان محاورهٔ مردم ارّان مثل ساکنان سایر نواحی شمال غرب ایران، گونه‌ای از زبان پهلوی (یا فهلوی) بوده است.^[۱۱] جغرافی‌نویسان قدیم آن زبان را ارّانی نامیده‌اند. ابن حوقل می‌گوید: «مردم بردعه (مرکز قدیم ارّان) به ارّانی سخن می‌گویند». مقدسی در احسن‌التقاسیم توضیح بیشتر در بارهٔ آن زبان دارد و می‌گوید: «در ارّان به ارّانی سخن ‌می‌گویند و فارسی ایشان قابل فهم است، و در پاره‌ای حرف‌ها به زبان خراسانی نزدیک است.» اما زبان نوشتاری شاعران و نویسندگان آن دیار را «فارسی ارانی» نامیده‌اند (در برابر فارسی دری). آمیزش لهجه‌ها و زبان‌های نواحی مختلف ایران، و رواج سخن خاقانی و نظامی به مدت هشتصد سال در سراسر ایران، موجب شد که بسیاری از تعبیرهای خاص آنان وارد فرهنگها یا زبان شاعران و نویسندگان دیگر شده و جزو فارسی دری درآید. ^[۱۲]

بنابر قول گیراگوس گاندزاکـِتسی (تاریخنگار و کشیش ارمنی در دوران نظامی گنجوی و خود نیز از اهالی شهر گنجه)، پیش از حمله مغولان به شهر گنجه، شهر گنجه دارای انبوه جمعیت پارسیان و اقلیتی از مسیحیان بود^[۱۳]. باید توجه داشت که گیراگوس بین پارسی و عربی و ترک تفاوت می‌گذاشته است و وقتی در متن خود ساکنان شهر گنجه را پارسی می‌خواند منظورش پارسی است نه نام عمومی برای تمام مسلمانان. او برای اعراب از واژه‌ی «تاچیک» (Tachik همان تاجیک یا تازیک = تازی = عرب = مسلمان - نیز بنگرید به نوشتارهای پارسی میانه همچون جاماسپنامه) استفاده می‌کند وعربان را تاچیک می‌خواند. او ترکان را تئورک (T'urk) می‌نویسد. برای نمونه در فصل ۱۸ می‌نویسد که «جلال‌الدین محمد خوارزمشاه سپاهیان خود را از میان ایرانیان(پارسیان) و تاچیکان و تئورکان گرد آورد.» ^[۱۴].

در کتاب نزهت المجالس نیز شعرهایی از بیست و چهار شاعر پارسی‌گوی اهل گنجه از پیش از یورش مغولان ذکر شده است و وجود این تعداد شاعر پارسی‌گوی تنها از شهر گنجه، که در قرن ششم و هفتم در شمال‏غرب ایران قدم به عرصه گذاشته‏اند و در زبان همگانی ایرانیان ـ فارسی ـ شعر سروده‏اند، نشان‌دهندهٔ رواج بازار شعر و ادب پارسی در عصر نظامی و همچنین مؤید آن است که در ارّان، زبان و ادب فارسی، زبان مردم کوچه و بازار و دربار بوده‌است

نظامی از شاعرانی است که باید او را در شمار ارکان شعر فارسی و از استادان مسلم این زبان دانست. وی از آن سخنگویانی است که مانند فردوسی و سعدی توانست به ایجاد و تکمیل سبک و روشی خاص دست یابد. اگر چه داستان‌سرایی در زبان فارسی به وسیله نظامی شروع نشده لیکن تنها شاعری که تا پایان قرن ششم توانسته‌است شعر تمثیلی را به حد اعلای تکامل برساند نظامی است.

وی در انتخاب الفاظ و کلمات مناسب و ایجاد ترکیبات خاص تازه و ابداع معانی و مضامین نو و دلپسند و تصویر جزئیات بانیروی تخیل و دقت در وصف مناظر و توصیف طبیعت و اشخاص و به کار بردن تشبیهات و استعارات مطبوع و نو، در شمار کسانی است که بعد از خود نظیری نیافته‌است. ^[۱۸]

ضمناً بنا بر عادت اهل زمان از آوردن اصطلاحات علمی و لغات و ترکیبات عربی وافر و بسیاری از اصول و مبانی حکمت و عرفان و علوم عقلی به هیچ روی ابا نکرده و به همین سبب و با توجه به دقت فراوانی که در آوردن مضامین و گنجانیدن خیالات باریک در اشعار خود داشت، سخن او گاه بسیار دشوار و پیچیده شده است. با این حال مهارت او در ایراد معانی مطبوع و قدرت او در تنظیم و ترتیب منظومه‌ها و داستان‌های خود باعث شد که آثار او بزودی مورد تقلید قرار گیرد.^[۱۹]

نظامی گرچه شاعری داستان‌سراست و بیشتر به داستان‌های عاشقانه و یا به قول خود وی به «هوسنامه‌»ها پرداخته است، ولی او شاعری است حکیم و اندیشه‌ور، آشنا با فرهنگ و تاریخ ایران، که در پس قصه‌ها و هوسنامه‌هایش نکاتی عمیق نهفته است، و به همین سبب است که او چند بار از خوانندگان مثنوی‌هایش خواسته است تا رازها و رمزهای موجود در شعر او را نیز کشف کنند، از جمله در این دو بیت در هفت پیکر:

نظامی گنجوی و پیشینیان

پاره‌ای از داستانهای نظامی در شاهنامه نیز آمده است، ولی نظامی از لحاظ سبک و سخنوری از فخرالدین اسعد گرگانی نیز بهره برده است. ^[۲۲].

او در کتابهای خسرو و شیرین و لیلی و مجنون و اسکندرنامه و هفت پیکر از فردوسی و شاهنامه نام می‌آورد. برای نمونه در اسکندرنامه فردوسی را سخنگوی پیشینه دانای طوس میخواند.

همچنین برخی از ابیات نظامی با شاهنامه تطبیق دارد:

فردوسی:

نظامی:

فردوسی:

نظامی:

اثر معروف و شاهکار بی‌مانند نظامی، خمسه یا پنج گنج است که در قلمرو داستان‌های غنایی امتیاز بسیار دارد و او را باید پیشوای این‌گونه شعر در ادب فارسی دانست. خمسه یا پنج گنج نظامی شامل پنج مثنوی است:

• مخزن الاسرار، در بحر سریع، در حدود ۲۲۶۰ بیت مشتمل بر ۲۰ مقاله در اخلاق و مواعظ و حکمت. در حدود سال ۵۷۰ به اتمام رسیده است و از آن است این ابیات :

• خسرو و شیرین، در بحر هزج مسدس مقصور و محذوف، در ۶۵۰۰ بیت ، که به سال ۵۷۶ ه' .ق. نظمش پایان گرفته است. ابیات زیر در توصیف آب‌تنی شیرین از آنجاست:

• لیلی و مجنون، در بحر هزج مسدس اخرب مقبوض مقصور و محذوف، در ۴۷۰۰ بیت. نظم این مثنوی به سال ۵۸۸ هجری به پایان رسیده است و از آنجاست:

• هفت پیکر (که آن را بهرام‌نامه و هفت گنبد نیز خوانده‌اند)، در بحر خفیف مسدس مخبون مقصور و محذوف، در ۵۱۳۶ بیت، در سرگذشت افسانه‌ای بهرام گور. از آن منظومه است در وصف ایران:

• اسکندرنامه، در بحر متقارب مثمن مقصور و محذوف، در ۱۰۵۰۰ بیت، مشتمل بر دو بخش شرفنامه و اقبالنامه که در حوالی سال ۶۰۰ به اتمام رسیده است. و از آنجاست این ابیات در مرگ دارا:

[ویرایش] برخی انتساب‌ها با انگیزهٔ سیاسی

یکی از محققان جمهوری شوروی آذربایجان بیتی را به نظامی منسوب کرد^[۲۳] که از دید فنی (قافیه) نادرست است و در هیچ نسخهٔ خطی وجود ندارد. همچنین در ادبیات پارسی و فرهنگ ایرانی همواره گرگ جانوری خونخوار و دَدمنش به شمار آمده است. بیت جعلی مورد نظر(که بدون هیچ بیت پیشین و پسین جعل شده است) چنین است^[۲۴].

نظامی در ابیات راستینش نیز گرگ را حیوانی نادان و وحشی معرفی میکند و آن را کمتر از شیر و روبه میداند:

یا:

یا:

یا:

درباره ی خمسه ی نظامی

هفت پیکر یا بهرامنامه چهارمین منظومه نظامی از نظر ترتیب زمانی و یکی از دو شاهکار او (با خسرو و شیرین) از لحاظ کیفیت است. این دفتر رااز جهت ساختار کلی و روال داستانی می‌توان بر دو بخش متمایز تقسیم کرد:

یکی بخش اول و آخر کتاب درباره رویدادهای مربوط به بهرام پنجم ساسانی از بدو ولادت تا مرگ رازگونه او، که بر پایه روایتی تاریخ گونه است؛ و دیگری بخش میانی که مرکب از هفت حکایت یا اپیزود از زبان هفت همسر او و از زمره حکایات عبرت انگیزی است که دختران پادشاهان هفت اقلیم (مطابق تقسیم قدما) برای بهرام نقل می‌کنند.

این منظومه آمیزه‌ای از جنبه حماسی و غنایی است، بدین معنی که بخش هفت گنبد تماما دارای روح غنایی و تخیل رمانتیک است ولی بخش تاریخی گونه، اگر چه سعی شاعر بر ترسیم چهره‌ای حماسی برای بهرام بوده، آمیزه‌ای از جنبه حماسی و عناصر غنایی است.

در هفت پیکر زمین و آسمان و جلوه‌های جمال این دو با هم پیوند می‌یابد:

از یک سو هفت گنبد است ساخته بر زمین و هفت روز و هفت رنگ و هفت اقلیم و هفت عروس که جملگی زمینی است، و از سوی دیگر نظیره قرار دادن اینها با «هفت»‌های آسمانی (چون هفت سیاره و هفت فلک)، و واسطه این دو با همدیگر گنبدی است که چرخ زنان آهنگ عروج به گنبد دوار دارد.

هفت پیکر ستایش داد و رفق، و نکوهش ستم و بیراهی است.

در پایان نامه هفت پیکر حکیم درباره کتاب می فرماید:

بهرام که گور میگرفتی همه عمر دیدی که چگونه گور بهرام گرفت شعر از خیام

مثنوی اسکندرنامه اثر طبع نظامی گنجوی است. این اثر شامل حدود ۱۰٬۵۰۰ بیت، در بحر متقارب مثمن مقصور (یا محذوف) می‌باشد^*[۱] (هموزن شاهنامهٔ فردوسی) که در حدود سال ۵۹۹ ه.ق سروده شده است. نظامی در سرودن این مثنوی از منابع مختلفی که درباره اسکندر مطالب (تاریخی یا داستانی) داشته‌اند استفاده کرده و حتی اشتباهات آنان را نیز در منظومهٔ خویش جای داده است. اسکندر نامه شامل دو بخش است:

• شرفنامه

مَخزَن‌الاَسرار نخستین مثنویِ نظامی گنجوی شاعر ایرانی است.

از آنجا که در خود کتاب اشارهٔ مستقیم و یا غیرمستقیمی به تاریخ سرایش و یا تاریخ تقدیم اثر به والی آذربایجان (و نه اران) نشده‌است، و همچنین در آثار معتبر دیگر نیز تاریخ دقیق خلق این اثر ذکر نشده، نمی‌توان بیقین تاریخ آن را تعیین کرد. ولی با توجه به اینکه نظامی تاریخ‌های بسیار دقیق دیگری از آثار، سن فرزند و ماده تاریخ‌های دیگر در آثار دیگرش می‌دهد، و همچنین با بررسی تاریخ آذربایجان و اران، و مطالعات تطبیقی می‌توان بیقین گفت که خلق این اثر بین سالهای ۵۶۱ و ۵۶۹ قمری می‌باشد (و به احتمال زیاد نزدیک به ۵۶۹ برابر با ۱۱۷۳ میلادی است).

نظامی این کتاب را به «ملک فخرالدین بهرامشاه بن داوود» والی آذربایجان تقدیم کرد.

این کتاب دربرگیرنده خواندن مردم به خودشناسی، خداشناسی و گزینش ویژگی‌های پسندیده اخلاقی است و در بحر سریع مسدس (مفتعلن مفتعلن مفتعل) سروده شده.

خسرو و شیرین منظومه‌ای از نظامی گنجوی است که در آن از لحن باربد سخن رفته‌است.

نظامی این منظومه را در چهارچوب‌های زندگی خسرو در بزم شیرین، هنگام فرار از مقابل بهرام چوبینه و شب نشینی‌های آن دو با هم و غزل هر یک از کنیزان خسرو و شیرین و گفتگوی آن دو و سرود نکیسا و باربد، بیان می‌دارد. شخصیتهای اصلی داستان خسرو و شیرین به عبارتند از: 1. خسرو پرویز (پسر هرمز و نوه انوشیروان) 2. شیرین (برادر زاده شمیرا حکمران قهستان) 3. شاپور (مردی تحصیلکرده که از ندیمان خسروپرویز است. 4. فرهاد (مهندس معدن بوده است که به شیرین دل می‌بندد).*

لیلی و مجنون داستانی ایرانی^{[نیازمند منبع]} است که حقیقت یا افسانه بودن آن جای بحث دارد. در ادبیات عرب شعرهای زیادی در وصف لیلی و عشق سوزناک او وجود دارد، که به مجنون یا قیس عامری نسبت می‌دهند، اما ظاهراً از شاعران مختلفی بوده‌است. داستان لیلی و مجنون در ادبیات فارسی نیز مشهور بوده‌است، تا این‌که در سال ۵۸۴ هجری قمری نظامی گنجوی آن را به نظم درآورد. این داستان جز جانمایهٔ آن، که افسانه‌ای عربی است، بیشترش آفریدهٔ ذهن خلاق و طبع موزون نظامی استاد بزرگ شهر گنجه است و آن‌چنان در ادبیات فارسی و کشورهای همسایه مورد توجه قرار گرفته‌است که پس از او ۳۸ شاعر فارسی‌زبان، ۱۳ شاعر ترک‌زبان، و ۱ شاعر اردوزبان به تقلید از نظامی، این داستان را به نظم آورده‌اند.

مثنوی لیلی و مجنون شامل ۴۵۰۰ بیت است، که به سال ۵۸۴ به نام شروانشاه ابوالمظفر اخستان سروده شده‌است در این مثنوی داستان پر سوز و گداز عشق مجنون (قیس عامری) از قبیله بنی عامر و لیلی دختر سعد به رشته نظم درآمده‌است که از داستان‌های مشهور عامیانه (فولکلور) تازی پیش از اسلام می‌باشد.

محمد اقبال لاهوري، در سال 1877 در شهر سيالکوت پنجاب پاکستان، در خانواده اي از طبقه متوسط برهمنان معروف کشمير، چشم به جهان گشود. نياکان او دويست سال قبل از تولد وي به دين اسلام گرويده بودند و از آن روز به بعد اين خاندان به تدين و تصوف معروف گرديده بودند. پدر اقبال مردي متدين بود و علاقه شديدي به امور روحاني و تصوف داشت. محمد اقبال مراحل تحصيلات ابتدائي و مقدماتي و متوسطه را در زادگاه خود با موفقيت پشت سر گذاشت. اقبال براي کسب تحصيلات عالي تر رهسپار لاهور، مرکز استان پنجاب شد و در دانشکده دولتي آن شهر در رشته هاي فلسفه و ادبيات عرب و انگليسي تحصيل کرد و به اخذ مدرک ليسانس نائل آمد و سپس به اخذ درجه فوق ليسانس در فلسفه نايل گرديد و جوائزي دريافت کرد و بعد از آن به عنوان استاد تاريخ فلسفه و سياست در دانشکده شرقي لاهور منصوب شد و سپس کرسي استادي زبان انگليسي و فلسفه در دانشکده دولتي را احراز نمود.
وي در سال 1905 ميلادي عازم لندن شد و در دانشگاه کمبريج به تحصيل خود ادامه داد و از آنجا گواهينامه عالي در فلسفه و علم اقتصاد دريافت کرد. او از لندن به آلمان رفت و از دانشگاه مونيخ دکتراي فلسفه گرفت و سپس به لندن برگشت و در امتحان نهايي رشته حقوق شرکت کرد و در دو رشته اقتصاد و سياست تخصص حاصل نمود و در سال 1908 به وطن خود بازگشت. آنچه موجب شگفتي است اين است که اين نابغه، همه اين امتيازها را کسب نمود، درحالي که عمرش از 23 سال تجاوز نمي کرد و پس از بازگشت به شغل وکالت دادگستري مشغول شد، وي علاقه چنداني به اين شغل نداشت و اکثر اوقاتش را به نويسندگي و سرودن شعر صرف مي کرد.
دکتر اقبال در يکي از جلسات قصيده شکوه را سرود که در اين قصيده از زبان مسلمانان به دربار قاضي الحاجات از وضع و حال مسلمانان شکوه مي کند و سپس شعر ديگري تحت عنوان جواب شکوه سرود و از زبان حضرت الهي به مسلمين پاسخ داده و آن ها را بخاطر سستي و بي تفاوتي نسبت به امور دين مورد ملامت قرار داد. طنين اين شعر که از اسلوب جديدي برخوردار بود، در سطح منطقه پيچيد. پير و جوان مرد و زن آنرا حفظ نمود. اشعار ديگري تحت عنوان سرود ملي و سرود مسلمان سرود، اين دو شعر مانند ضرب المثل معروف گرديدند تا جايي که شعر اول او همواره در گردهمايي هاي عمومي مردم هند و شعر دوم در اجتماعات مسلمين قرائت مي شدند.
ديوان اشعار او به فارسي عبارت است از اسرارخودي، رموز بيخودي، پيام مشرق، پس چه بايد کرد اي اقوام شرق، مسافر، ارمغان حجاز، علاوه براين کتاب ها سخنراني هايي در دانشگاه کمبريج ايراد کرد که مورد توجه مشتشرقان و علماي فلسفه قرار گرفت. اکثر کتاب هايش به زبان هاي انگليسي، فرانسوي، آلماني، ايتاليايي و روسي ترجمه شده است. در سال 1930 کنفرانس سالانه مسلم ليگ در الله آباد تشکيل و دکتر اقبال به عنوان رئيس کنفرانس انتخاب شد وي در اين کنفرانس براي اولين بار فکر تشکيل کشور مستقل پاکستان را پيشنهاد داد. زماني که در لندن اقامت داشت از سوي کشورهاي اروپايي براي سفر به آن کشورها دعوت شد. چنانکه به اسپانيا و ايتاليا سفر کرد و در مادريد خطابه هايي در فن اسلامي ايراد نمود و براي اولين بار در تاريخ بعد از بيرون رانده شدن مسلمين از اسپانيا، در مسجد قرطبه نماز خواند و بر برکت آن اشک ريخت. وي احساس مي کرد اين مسجد به علت خالي بودن از نمازگذار و فضاي قرطبه بخاطر نشنيدن صداي روح بخش اذان با او شکايت و درد دل مي کند آنجا بود که قصيده رقت آميز و شاهکار ادبي جاويدان خود را تحت عنوان مسجد قرطبه سرود. اقبال با بيماريي هاي دست به گريبان بود که اين اواخر صاحب فراش و زمين گير شده بود ولي همواره زبانش با سرودن شعر جريان داشت و کتاب ها و مقالات را املا مي کرد و با دوستان و عيادت کنندگان در مورد قضاياي اسلامي و علمي بحث و گفتگو مي کرد.
چند روز قبل از وفاتش و حتي ده دقيقه قبل از وفاتش هم اشعاري سروده که از آنجمله
نشان مرد مومن با تو گويم
چو مرگ آيد تبسم بر لب اوست
سرانجام اين خورشيد که قلب ها را از حرارت و نور مملو ساخته بود قبل از طلوع آفتاب 21 آوريل سال 1938 برابر با اول ارديبهشت 1317 غروب کرد و دوستان و شاگردان و هواخواهان خود را داغدار نمود.
ويژگي ها و خصوصيات اخلاقي اقبال
1- اعتقاد راسخ به رسالت پيامبر و شيدايي و شيفتگي وي به رسول ا... بطوري که راز موفقيت خود و پايدراي در برابر مظاهر تمدن غرب را در ارتباط روحي با رسول ا.. مي داند و مي گويد يا رسول ا.. من هرچه دارم از محبت تو دارم.
مرا اين سوز از فيض دم تست
بتاکم موج مي از زم زم تست
شاعر در کتاب اسرار خودي ارزش ها و اصول بنيادي زندگي امت اسلام را برمي شمارد و از آن ميان ارتباط دائم امت را با نبي گرامي ذکر کرده و طبع شعري وي عنان اختيار را از وي سلب کرده به مدح و ثناي پيامبري پردازد.
در دل مسلم مقام مصطفي است
آبروي ما زنام مصطفي است
سراسر زندگي دکتر اقبال از عشق پيامبر بزرگ اسلام و شوق شهر او سرشار بود اما در آخر روزهاي زندگيش اين جام لبريز شد. هرگاه نام مدينه را مي شنيد اشک شوق بي اختيار از چشمانش جاري مي گشت او با جسم نحيف خود که مدت ها به امراض و بيماري ها مبتلا بود نتوانست به زيارت رسول(ص) مشرف شود اما با دل مشتاق و بي تاب خويش و نيز با اشعار شيرين و نيروي تخيل قوي بارها به فضاي شورانگيز حجاز پرواز کرد. او به پيشگاه رسول اکرم از خود و عصر خويش سخن به ميان آورد و هرآنچه دل، عشق، اخلاص وفايش مي خواست اظهار نمود.
او در عالم خيال به مکه و مدينه سفر مي کند اين سفر روحاني اقبال زماني صورت گرفت که عمرش از شصت سال متجاوز، قوايش ضعيف گشته بود در سني که مردم استراحت و يکسويي را ترجيح دهند او با اين پيري و بيماري به فرمان عشق گوش فرا داده منادي شوق را لبيک گفته است.
باين پيري ره يثرب گرفتم
نواخوان از سرور عاشقانه
چوآن مرغي که در صحرا سرشام
گشايد پر به فکر آشيانه
سحر با ناقه گفتم تيزتر رو
که راکب خسته و بيمار و پير است
قدم مستانه زد چندانکه گويي
به پايش ريگ اين صحرا حرير است
بيا اي نفس باهم بناليم
من و تو کشته نشان جماليم
دو حرفي بر مراد دل بگوييم
بپاي خواجه چشمان را بماليم
چه خوش بختي و خرم روزگاري
در سلطان به درويشي گشادند
اقبال در اين عالم سرود خوشبختي نيز از امت اسلام و ملت هند فراموش نمي کند و با لهجه اي صادقانه کلامي توانا در دل آن ها را بيان مي کند.
مسلمان آن فقير کج کلاهي
رميد از سينه او سوز آهي
دلش ناله چرا ناله نداند
نگاهي يا رسول ا... نگاهي
فقيرم از تو خواهم هرچه خواهم
دل کوهي فراش از برگ گاهم
مرا درس حکيمان دردسر داد
که من پرورده فيض نگاهم
شاعر در اينجا از دردهاي جسمي و روحي مي نالد و مي گويد يا رسول ا... يک نيم نگاهي از جانب تو داروي شفابخش بيماري هاي من خواهد بود از داروهاي تلخ و بدبو به ستوه آمده ام زيرا اين داروها با طبع لطيف من سازگار نيستند. علاج بيماري من کار پزشکان نيست، لذا مانند کودکان از تلخي دارو گريه مي کنم و نفس خود را به وسيله شکر و شيريني مي فريبم من مانند بوصيري طالب فرج و گشايش و طالب شفاعت هستم تا روزگار قبلي خود را بازيابم چون مهر تو بر گناهکاران امت بيش از مهر و گذشت مادر مهربان از خطاي فرزندان است.
آه از آن دردي که در جان و من است
گوشه چشم تو داروي من است
درنسازد يا دواها جان زار
تلخ و بويش بر مشامم ناگوار
کار اين بيمار نتوان برد پيش
من چو طفلان نالم از داروي خويش
تلخي او را فريبم از شکر
خنده ها در لب بدوزد چاره گر
چون بوصيري از کو مي خواهم گشود
تا به من بازآيد آن روزي که بود
مهر تو بر عاصيان افزون تر است
در خطابخشي چو مهر مادر است
خصوصيت و امتياز بارز ديگر استاد علاقه و اشتياق وي به معنويت، انس گرفتن با قرآن کريم است که در ساختار فکري او بيش از هر کتاب و استادي ديگر تاثير گذاشت و تا آخرين لحظات عمرش در درياي قرآن غوطه مي خورد و هربار با معنايي جديد و قدرت ايماني تازه اي خارج مي شد. او همواره مسلمين و غيرمسلمين را به تفکر در اين کتاب عجيب دعوت مي نمود و از آن ها مي خواست که در تمام ابعاد زندگي آن را راهنما و مشکل گشاي خويش قرار دهند.
 او مسلمين را بخاطر روي گرداني از اين کتاب مورد سرزنش قرار داده و مي سرايد:
به آياتش ترا کاري جز اين نيست
که از ياسين او آسان بميري
علاوه بر قرآن از کتاب مثنوي معنوي مولانا جلال الدين رومي استفاده کافي و وافي برده است و او را به عنوان مربي و مرشد و استاد ياد مي کند و ارادت و احترام خاصي براي او قائل است. وي در سفري به افغانستان به آرامگاه شاعر معروف حکيم سنايي غزنوي که پس از مولانا جلال الدين رومي او را استاد خود در شعر و حکمت مي داند زيارت کرد و اشک از چشمانش جاري شد و شعري شيوا سرود. علامه در تصوف و عرفان معرفت و حکمت به عارفان و اولياي خدا امثال پير رومي و حکيم غزنوي اقتدا کرد و او همواره از خدا مي خواست همچون کلمات و شور و شوق پيرو مرشد و مرادش مولانا جلال الدين رومي به او هم عطا نمايد.
عطاکن شور رومي سوز خسرو
عطا کن صدق و اخلاص سنايي
چنان با بندگي در ساختم من
نه گيرم، گر مرا بخشي خدايي
اقبال در مسير رشد شخصيت خود تنها به تحقيق علمي و مطالعه کتاب اکتفا نکرد بلکه با سرچشمه همه علوم و فيوض رابطه داشت و در قسمت آخر شب از خواب برمي خاست و با خدايش مناجات مي کرد. از ديدگاه او اين لحظه هاي نيايش سحري بسيار گرامي بود و معتقد بود که اين ها سرمايه او سرمايه هر دانشمند و متفکر است که هيچ عالم و زاهد از آن مستغني نيست درضمن بيتي به زبان اردو مي گويد گرچه در معرفت مانند شيخ فريد الدين عطارو در حکمت مثل جلال الدين رومي و در علم و ذکاوت مثل امام محمد غزالي باشي اما بدان که بدون آه سحرگاهي هيچ چيز بدست نمي آيد به همين خاطر هميشه به اين عمل مواظبت مي کرد و اهميت مي داد بطوريکه در هواي سرد زمستان لندن که مانند تيغ برنده جسم انسان را مي  بريد هيچگاه اين رسم سحرخيزي را ترک نکرده است. در بيتي از خدا مي خواهد که خدايا هرچه را از من مي گيري بگير اما لذت ناله سحري را از من نگير.
مهمترين و بزرگترين محاسن اخلاقي او عزت نفس کرامت و قناعت وي مي باشد. او هيچگاه با تملق و چاپلوسي با اشعارش صاحبان زر و زور را مدح و ستايش نکرد. اقبال از آنجايي که به ارزش و کرامت خود آگاه بود خود را حامل پيام و ماموريت بزرگي مي دانست نه مداح و شاعري که به هر مناسبت شعر بسرايد و مداحي کند و شخصيت خود را زير سئوال ببرد چناکه در شعري به پيشگاه پيامبر(ص) از اينکه مردم او را شاعر غزل خوان مي دانند شکايت مي کند.
او تمام استعدادها و مواهب فکري خود را در اين راه صرف نمود که در جامعه مسلمين اعتماد به نفس، ايمان به رسالت خويش بلندپروازي و آزادي بيافريند. آنچه اقبال را از ديگران ممتاز مي کند اين است که قدرت شعري و ادبي خود را وقف رساندن رسالت و پيام اسلام گردانيد و از شعر به عنوان وسيله استفاده کرد. استاد شعرش را حامل پيام اسلام گردانيد و به اطراف عالم فرستاد. اين شعر دشت ها و کوه ها و شهرها و کشورها را زيرپا گذاشت و همچون سربازي از سپاهيان اسلام قلب ها و افکار را فتح نمود. امتي را بيدار کرد و در قلب او ايمان و حماسه و زندگي با شرافت و روح اسلام خواهي را مشتعل ساخت. ثمره شعر او به صورت کشور اسلامي به نام پاکستان مجسم گرديد اگر در جهان شعر موجب برپائي دولتي جديد گرديده همانا آن شعر اقبال است هيچ شاعري نمي شناسيم که شعر خود را براي هدفي والاتر مورد استفاده قرار دهد.
غيرت ديني و رگ مسلماني وي هرگز اجازه نمي داد درجايي که اسلام يا تعاليم و دستوراتش زير سئوال برود حضور يابد. يکبار از طرف حکومت بريتانيا به وي پيشنها شد که به سمت نايب شاه در آفريقاي جنوبي منصوب شود و رسم براين بود که زن نايب السلطنه در مراسم استقبال از مهمانان و ديدار با خارجي ها به همراه شوهرش بي حجاب شرکت کند. دکتر اقبال اين پيشنهاد را بشدت رد کرد و گفت اين نوعي اهانت به اسلام و فروختن کرامت و شرافت است. وقتي حکومت فرانسه از او خواست که از مستعمراتش در شمال آفريقا ديدن کند و همچنين از وي دعوت شد که از مسجد پاريس دين کند محمد اقبال ضمن رد اين دعوت گفت اين بهاي ناچيزي است در برابر ويراني و به آتش کشيدن دمشق.
وي در قصيده اي سران و رهبران مسلمانان را مورد انتقاد قرار مي دهد که دعوي اسلام دارند ولي هيچگونه ارتباط روحي با آن حضرت ندارند مي گويد من بيزارم از رهبراني که بارها به اروپا سفر مي کنند ولي اسلام ارتباطي با شما نداشته و شما را نمي شناسد.
او  سخني بر زبان مي آورد که نشانه ايمان عميق و غيرت اسلامي اوست مي گويد از اين شيوخ و اميران بعيد نيست که جبه ابوذر، پالتوي اويس قرني و چادر زهرا و گرامي ترين مقدسات را بفروشند و به عيش و نوش خود مصرف کنند

نمونه سؤآلات نگارشی فصل اول تا پایان  سوم                  تهیه کننده غلام رضا نخعی

نمونه  سؤآلات نگارشی فصل اول تا پایان  سوم  جهت استاده در آزمون نوبت اول 88

بعضی از نمونه سوالات زیر با گزینه های زیادآورده شده است تا همکاران به دلخواه گزینه دلخواه وشایسته را انتخاب نمایند .در هرصورت نیازمند راهنمایی همکاران محترم هستم .

1- واژه های زیر رادر جمله به کار ببرید.

الف: زنهار        ب:چابک        ج:نوشتم         د: تکلیف     ه:طرب          و:انعطاف پذیری       ز:خردمند

ح: شعار جمعیت    ط:مسکن

2-صحیح یا غلط بودن جملات زیر را مشخص کنید .

الف: گونه ی گفتاری زبان را جز درنقل قول ها وسبک های ویژه نباید در نوشتار به کار برد  ص          غ

ب: از تلمیح برای جذاّب تر وغنی تر کردن انشا می توان بهره گرفت    ص              غ

ج: نباید در نوشته ها از مثل ها وحکایات استفاده کرد     ص      غ

د: رعایت فاصله (حاشیه گذاری ) در دو طرف انشا لازم نیست   ص            غ

ه: رعایت بند نویسی (پاراگراف ) در انشا سبب زیبایی وانسجام می شود    ص            غ

3- جاهای خالی را با کلمات مناسب کامل کنید

الف: در نوشتن انشا باید به اصل ............و......................توجه کرد

ب : میان جمله ها ی یک نوشته باید با ..........و...................ارتباط برقرار کرد

ج: مطالب ...........را ازنوشته حذف کنید واز تکرار ...........پرهیز کنید

4- بیت زیرا توضیح دهید :

زدریای خرد گوهرتوان جست                        که دریایی بدان پهناوری نیست

5-برای موضوعات زیر کلمات قصار یا امثال وحکم پیدا کنید

دوست                   نیکوکاری

6-درمورد هر کدام از امثال وحکم زیر در یک بند توضیح دهید

کم گوی وگزیده گوی چون در                   تازاندک تو جهان شود پر

هرکه باحق درافتاد برافتاد

7-گزارشس ازیک سفر خیالی بنویسید

8-این تصویر را به دوگونه ادبی وزبانی توصیف کنید    (تصویر انتخابی)

9- معادل فارسی کلمات زیر را بنویسید .

اس ام اس .............. کوپن ..............سایت ...................فاکس..................

10-برای داشتن خانواده ای آرام وبا نشاط چه باید کرد ؟(یک بند بنویسید )

11- از بهترین نمونه های ادبیات تعلیمی در ایران دو نمونه را نام ببرید ؟

12- نمونه انشا

الف - احترام به بزرگترها      ب- دوست ودوست یابی ودوستان خوب

ج- اهمیت ادب آموزی ورعایت ادب در زندگی           د- زیبایی های آفرینش

ه- جلوه های زیبایی وآفرینش  محل سکونت خود توصیف کنید

و-  اهمیت کتاب وکتاب خوانی

ز-اهمیت علم وعلم آموزی (تفاوت های انسان دانا ونادان از نظر شما)

ح-انقلاب اسلامی ومردم ایران

ط-پیروزی انقلاب اسلامی وویژگی های آن

**نمونه سوال علوم سال دوم راهنمايي**

1.گرما ده يا گرماگير بودن هر يك از تغيير هاي فيزيكي و شيميايي زير را مشخص كنيد.

الف.تبخير الكل(.............)                   ب.پختن شيريني(..............)            ج.انجماد يخ(.............)                       د.سوختن چوب(............)

2.پاسخ صحيح را انتخاب كنيد.

الف. اين آينه تصويري حقيقي و وارونه روي پرده مي تواند ايجاد نمايد .

(كاو-تخت –محدب)

ب.اين آينه تصويري مجازي ،مستقيم،كوچكتر از جسم تشكيل ميدهد.(تخت-محدب-مقعر)

3.اگر يك ذره بين در اختير داشته باشيد به چه روشي كانون عدسي(ذره بين)را مشخص مي كنيد؟

4.معادله شيميايي آب به صورت زير است.   

    انرژي+2مولكول آب             اكسيژن+2ئيدروژن

الف.اين واكنش گرما گير است يا گرما ده؟باذكردليل.

ب.در اين واكنش فراورده و واكنش دهنده را مشخص كنيد.

5.عوامل موثر بر سرعت واكنش را فقط نام ببريد

.

6.به آينه تختي پرتو تابشي را با زاويه 60درجه مي تابانيم با چه زاويه اي بازتاب ميشود؟چرا؟

7.عدسي محدب را همگرا نيز مي گويند . علت اين نام گذاري چيست؟

8.در دو بطري هم شكل مقداري آبدر يكي ودر ديگري مقداري الكل

ريخته ايم چگونه آن ها را از هم تشخيص مي دهيم ؟(حداقل دو راه)

10.شكست نور را تعريف كنيد.

11.چه موقع يك جسم را مي بينيم؟كمي توضيح دهيد.

12.براي تشخيص نشاسته موجود در يك ماده از چه راهي مي توان استفاده كرد؟

13.در واكنش روبرو جرم موادحاصل  را چگونه مي توان تعيين كرد؟(با كمي توضيح)

    14گرم آهن+8گرم گوگرد  ميدهد(               )آهن سولفيد

                      **روز هاي عمر شما،ذخاير گرانبهاي زندگي شما هستند .**